Otizm Testi Nerede ve Nasıl Yapılır?

“Çocuğumda otizm olabilir mi?” sorusu aklınıza geldiyse ilk merak ettiğiniz şey muhtemelen bunun nasıl anlaşılacağıdır. Bu yazıda otizm için yapılan tarama ve değerlendirmelerin neler olduğunu, nereye başvuracağınızı, muayeneye nasıl hazırlanacağınızı ve tanıdan sonra neler yapılacağını anlatıyoruz.

Otizmin tek bir “testi” var mı?

Hayır. Otizm kan tahlili, MR ya da EEG ile konulan bir tanı değildir. Tanı, çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanının (çocuk psikiyatristi) çocuğu gözlemlemesi, aileden ayrıntılı gelişim öyküsü alması ve gerektiğinde standart değerlendirme araçlarını kullanmasıyla konur. Kan tahlili, işitme testi ya da EEG gibi tetkikler ise otizmi göstermek için değil, benzer belirtilere yol açabilecek başka durumları dışlamak için istenebilir.

Süreci iki aşama olarak düşünebilirsiniz:

Tarama: Riski olan çocukları belirlemek için yapılan kısa değerlendirme. Tanı koymaz; “daha ayrıntılı bakılmalı” der.
Tanısal değerlendirme: Uzmanın çocuğu kapsamlı olarak değerlendirip tanı koyup koymadığı aşama.

1. Tarama: Aile hekiminde ücretsiz

Sağlık Bakanlığı 2018’den bu yana Aile Sağlığı Merkezlerinde 18–36 aylık tüm çocuklara otizm taraması yapıyor. Aile hekimi, rutin kontrollerde çocuğunuzu kısa sorularla değerlendirir; risk gördüğü çocukları çocuk psikiyatrisine yönlendirir.

Çocuğunuz 18–36 ay arasındaysa ve tarama yapılmadıysa aile hekiminizden isteyebilirsiniz.
Tarama “risk yok” çıksa bile endişeniz sürüyorsa bunu hekiminize söyleyin. Tarama araçları bazı çocukları gözden kaçırabilir; ailenin gözlemi çok değerlidir.

İnternetteki otizm testleri işe yarar mı?

İnternette en çok karşılaşacağınız ölçek M-CHAT-R/F‘tir (16–30 aylık çocuklar için, ailenin doldurduğu bir tarama formu). Bu tür formlar, gözlemlerinizi düzenlemenize ve hekime ne anlatacağınızı netleştirmenize yardımcı olabilir. Ancak hiçbir çevrim içi test tanı koymaz: Yüksek puan çocuğunuzun otizmli olduğu, düşük puan da olmadığı anlamına gelmez. Sonuç ne olursa olsun endişeniz varsa bir uzmana başvurun.

2. Tanı: Çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı

Otizm tanısını çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı koyar. Aile hekiminizin yönlendirmesiyle ya da doğrudan MHRS (ALO 182, internet sitesi veya mobil uygulama) üzerinden “Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları” polikliniğinden randevu alabilirsiniz. Bu bölümde randevular yoğun olabilir; bu yüzden endişeniz varsa randevuyu beklemeden alın.

Değerlendirmede uzman genellikle şunları yapar:

Hamilelikten bugüne çocuğun gelişimini, ilk sözcüklerini, oyununu ve davranışlarını sizinle ayrıntılı konuşur.
Çocuğu oyun ortamında gözlemler: göz teması, adına tepki, işaret etme, ilgisini paylaşma, oyun biçimi.
Gerekirse gelişim testleri ve otizme özgü değerlendirme ölçekleri uygular.
İşitme testi ve diğer tetkikleri ister; gerekirse çocuk nörolojisi gibi bölümlere yönlendirir.

Tanı tek görüşmede konabileceği gibi, özellikle küçük çocuklarda birkaç görüşme ve bir süre izlem gerekebilir. Tanı ölçütleri ve otizmin düzeyleri için: Otizmin tanımlanması

Muayeneye nasıl hazırlanmalı?

Gözlemlerinizi yazın: Sizi endişelendiren davranışları, ne zaman başladıklarını ve ne sıklıkla görüldüklerini not edin.
Video çekin: Muayene odasında çocuklar evdekinden farklı davranabilir. Adına tepki vermediği, tekrarlayan hareketler yaptığı ya da oyun oynadığı anları kısa videolarla kaydedin.
Gelişim bilgilerini hatırlayın: İlk adım, ilk sözcük gibi gelişim basamaklarının yaklaşık zamanları; varsa kaybedilen beceriler.
Belgeleri getirin: Önceki raporlar, işitme testi, varsa kreş ya da okuldan öğretmen gözlemleri.
Sorularınızı yazın: Görüşme heyecanında akıldan çıkabilir.

Ne zaman beklemeden başvurmalı?

12 aylıkken adına dönmüyor, sizin gösterdiğiniz yere bakmıyorsa,
18 aylıkken istediği ya da ilgisini çeken şeyleri işaret ederek göstermiyorsa,
Konuşması gecikiyor ve buna göz teması azlığı, yalnız oynamayı tercih etme eşlik ediyorsa,
El çırpma, sallanma, oyuncakları sıraya dizme gibi tekrarlayan davranışlar belirginse,
Her yaşta: Daha önce kazandığı sözcükleri ya da sosyal becerileri kaybettiyse.

Belirtilerin ayrıntılı listesi: Otizmin belirtileri ve erken uyarı işaretleri

Tanıdan sonra ne olur?

ÇÖZGER: Tanı konduktan sonra yetkili bir hastanenin sağlık kurulundan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu alınır. Ayrıntılı bilgi: ÇÖZGER raporu nedir, nasıl alınır?
RAM: Raporla ilçenizdeki Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne başvurulur; RAM çocuğunuzun eğitim ihtiyacını belirler.
Eğitim: RAM raporuyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek eğitimine başlanır. Ders gideri Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanır.

Erken başlanan eğitim, çocuğun iletişim, sosyal ve günlük yaşam becerilerinin gelişiminde büyük fark yaratır. Tanı sürecinin tamamlanmasını beklerken de bir uzmana danışarak evde neler yapabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Tanı, rapor ya da RAM sürecinde nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız bizi arayın: 0 452 433 68 67 · WhatsApp. Ailelere ücretsiz yol gösteriyoruz. Merkezimizdeki eğitim hakkında: Otizm eğitimi

Sık sorulan sorular

Otizm kaç yaşında anlaşılır?

İlk işaretler çoğu zaman 12–24 ay arasında fark edilir; 2 yaş civarında deneyimli bir uzman tarafından güvenilir biçimde tanı konabilir. Bazı çocuklarda belirtiler okul çağında, sosyal beklentiler arttığında belirginleşir. Bkz. Asperger sendromu

Otizm testi ücretli mi?

Aile hekimindeki tarama ve devlet hastanelerinde çocuk psikiyatrisi muayenesi genel sağlık sigortası kapsamındadır.

Çocuğum konuşuyor, yine de otizm olabilir mi?

Evet. Otizmde asıl belirleyici olan konuşmanın kendisi değil, iletişimin ve sosyal etkileşimin niteliğidir. Konuşan ama karşılıklı sohbet kuramayan, ilgisini paylaşmayan çocuklarda da otizm görülebilir.

Tanı konmadan eğitime başlayabilir miyiz?

Ücretsiz destek eğitimi için ÇÖZGER ve RAM raporu gerekir. Ancak bu süreçte merkezimizle ön görüşme yapabilir, ailelere yönelik önerilerimizden yararlanabilirsiniz.

Bu yazı ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili kararlar için mutlaka bir uzmana danışın.

Kaynaklar

Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.