Çocuğunuzun özel eğitim almasından evde bakım desteğine kadar pek çok hakkın ilk adımı ÇÖZGER‘dir. Bu yazıda ÇÖZGER’in ne olduğunu, nereden ve nasıl alındığını, hangi belgelerin gerektiğini ve raporla hangi haklardan yararlanılabileceğini adım adım anlatıyoruz.
ÇÖZGER nedir?
ÇÖZGER, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu‘nun kısaltmasıdır. 18 yaşından küçük çocukların sağlık durumunu ve bu durumun getirdiği ihtiyaçları gösteren sağlık kurulu raporudur. 20 Şubat 2019’da yürürlüğe giren yönetmelikle çocuklar için eski “engelli sağlık kurulu raporu” yerine bu rapor kullanılmaya başlanmıştır.
ÇÖZGER’in en önemli farkı, çocuğu bir “engel oranı” ile değil, ihtiyaçlarıyla tanımlamasıdır. Raporda çocuğun hangi alanlarda ne düzeyde desteğe ihtiyaç duyduğu yazılır; raporda “engelli” ifadesi yerine “özel gereksinimi var” ifadesi yer alır.
ÇÖZGER kimlere verilir?
Otizm, dil ve konuşma bozukluğu, zihinsel yetersizlik, Down sendromu, serebral palsi, işitme ya da görme kaybı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, özel öğrenme güçlüğü, epilepsi gibi süregen hastalıklar ve gelişim geriliği olan çocuklar bu rapor için başvurabilir. Raporun verilip verilmeyeceğine ve düzeyine hastanedeki sağlık kurulu karar verir.
ÇÖZGER nereden alınır?
Rapor yalnızca ÇÖZGER düzenlemeye yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınabilir; her hastane bu raporu vermez. Fatsa ve çevresindeki aileler Fatsa Devlet Hastanesi‘ne başvurabilir. Randevu, kurul günleri ve hangi bölümlerde muayene olunacağı konusunda bilgi almak için bizi arayabilirsiniz: 0 452 433 68 67 ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Fatsa’daki süreci yakından biliyor, ailelere ücretsiz yol gösteriyoruz.
Kurulda çocuk sağlığı ve hastalıkları, çocuk nörolojisi, çocuk ve ergen ruh sağlığı, kulak burun boğaz, göz, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi gibi bölümlerden en az dört uzman hekim yer alır. Çocuğunuz durumuna göre bu bölümlerin bir kısmında muayene edilir.
Adım adım ÇÖZGER başvurusu
- Uzman muayenesi: Çocuğunuzu önce ilgili uzmana (örneğin çocuk psikiyatrisi, çocuk nörolojisi, kulak burun boğaz ya da fizik tedavi) muayene ettirin. Tanı ve tetkikler bu aşamada yapılır.
- Sağlık kurulu randevusu: ALO 182‘yi arayarak ya da MHRS (internet sitesi veya mobil uygulama) üzerinden hastanenin 18 yaş altı sağlık kurulu (ÇÖZGER) polikliniğinden randevu alın. Bazı hastanelerde randevu sağlık kurulu biriminden de verilir.
- Başvuru günü: Sağlık kurulu birimine gidin; size verilen başvuru formunu doldurun.
- Muayeneler: Çocuğunuz kurulun yönlendirdiği bölümlerde muayene edilir. Gerekirse ek test ve tetkikler istenir.
- Kurul kararı ve rapor: Muayeneler tamamlanınca kurul toplanır ve raporu düzenler. Mevzuata göre rapor, başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde tamamlanır.
Yanınızda bulunması gerekenler
- Çocuğun kimlik kartı (15 yaş ve üzeri çocuklarda fotoğraflı kimlik)
- Başvuruyu yapan anne, baba ya da vasinin kimlik kartı
- Başka bir hastanede konmuş tanı varsa, o hastaneden alınmış tıbbi kayıtlar (onaylı örnek ya da e-Nabız’a işlenmiş hâli)
- Varsa önceki raporlar, test ve tahlil sonuçları, işitme testi, EEG, MR gibi tetkik sonuçları
- Hastanenin istediği durumlarda vesikalık fotoğraf
Belge listesi hastaneye göre küçük farklılıklar gösterebilir; eksik belgeyle gitmemek için bize danışabilirsiniz. Çocuğunuzla birlikte gitmeniz zorunludur.
Raporda neler yazar?
Raporda çocuğun tanıları, hangi alanlarda özel gereksinimi olduğu ve bu gereksinimin düzeyi yer alır. Düzeyler “Özel Gereksinimi Var (ÖGV)” ifadesinin hafif, orta, ileri, çok ileri ve belirgin düzeyleriyle ve en ağır durumlar için “Özel Koşul Gereksinimi Var (ÖKGV)” ifadesiyle belirtilir.
- Süreli ya da sürekli: Bulguların henüz netleşmediği ya da değişebileceği durumlarda rapor süreli verilir ve süre bitmeden yenilenmesi gerekir. Sürekli rapor bile çocuk 18 yaşını doldurduğunda geçerliliğini yitirir; ardından erişkinler için rapor alınır.
- Yenileme: Süreli raporun bitmesine altı aydan az kaldığında yeniden değerlendirme için başvurabilirsiniz.
Rapora itiraz
Rapordaki karara katılmıyorsanız, raporun size teslim edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edebilirsiniz. Çocuğunuz bu durumda başka bir yetkili hastaneye yönlendirilir; sonuçların farklı çıkması hâlinde hakem hastane devreye girer.
ÇÖZGER ile hangi haklardan yararlanılır?
- Ücretsiz özel eğitim: ÇÖZGER ile RAM’a başvurulur; RAM’ın uygun gördüğü çocukların özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki ders gideri Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanır.
- Okulda destek: Kaynaştırma eğitimi, bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) ve sınavlarda düzenlemeler RAM süreciyle sağlanır.
- Evde bakım ücreti: Raporunda “çok ileri düzeyde”, “belirgin düzeyde” özel gereksinim ya da “ÖKGV” ifadesi bulunan ve hane geliri belirli sınırın altında olan aileler başvurabilir. Başvuru Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne yapılır. Ayrıntılar: Evde bakım maaşı rehberi
- Ulaşım ve diğer haklar: Ağır düzeyli raporlarda şehir içi toplu ulaşımda ücretsiz seyahat (refakatçi dâhil), bazı durumlarda ÖTV’siz araç alımı gibi haklar vardır. Her hakkın şartlarını ilgili kurum belirler.
Sonraki adım: RAM ve eğitim
ÇÖZGER’i aldıktan sonra oturduğunuz ilçedeki Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne (RAM) başvurursunuz. Fatsa’da oturanlar Fatsa RAM’a (Mustafa Kemal Paşa Mah. Hükümet Cad. No:29, Fatsa · 0452 424 04 43) başvurur. RAM çocuğunuzu değerlendirir ve uygun destek eğitim programını belirler. Süreç adım adım: Özel eğitim desteği nasıl alınır?
ÇÖZGER, RAM ve kayıt sürecinde takıldığınız her yerde bize ulaşın: 0 452 433 68 67 · 0 533 814 31 14 · WhatsApp. Ailelere bu konuda ücretsiz yol gösteriyoruz.
Sık sorulan sorular
ÇÖZGER almak için çocuğun belirli bir yaşta olması gerekir mi?
Hayır. 0–18 yaş arasındaki her çocuk için başvurulabilir. Özel gereksinim ne kadar erken belgelenirse destek eğitimine de o kadar erken başlanır.
ÇÖZGER ile RAM raporu aynı şey mi?
Hayır. ÇÖZGER hastaneden alınan sağlık kurulu raporudur. RAM raporu ise bu rapora dayanarak Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nin çocuğun eğitim ihtiyacını belirlediği eğitsel değerlendirme raporudur. Ücretsiz özel eğitim için ikisi de gerekir. Ayrıntı: RAM raporu nedir?
ÇÖZGER raporunun zararı var mı?
ÇÖZGER çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu destek ve haklara ulaşabilmesi içindir; çocuğu bir “engel oranı” ile etiketlemez, ihtiyaçlarını tanımlar. Süreli raporlar yeniden değerlendirilir ve çocuğun gelişimine göre değişebilir; 18 yaşında geçerliliği sona erer.
ÇÖZGER raporu kaç günde çıkar?
Mevzuata göre rapor, başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde tamamlanır. Muayene ve tetkiklerin sayısına göre bu süre kısalabilir.
ÇÖZGER’de engel oranı (yüzde) yazar mı?
Hayır. Eski erişkin raporlarındaki gibi bir yüzde yazılmaz. Raporda çocuğun hangi alanlarda ne düzeyde desteğe ihtiyacı olduğu, “özel gereksinimi var (ÖGV)”, “belirgin özel gereksinimi var” ya da “çok ileri düzeyde özel gereksinimi var” gibi ifadelerle belirtilir. Evde bakım maaşı gibi haklarda bu ifadeler esas alınır: Evde bakım maaşı şartları
ÇÖZGER raporu nasıl sorgulanır?
Hastanelerin düzenlediği raporlar e-Nabız’daki “Raporlarım” bölümünde listelenir. ÇÖZGER’inizi burada göremiyorsanız raporu düzenleyen hastanenin sağlık kurulu biriminden bir örneğini isteyebilirsiniz.
Bu yazı ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve hastane uygulamaları değişebilir; güncel bilgi için ilgili hastaneye ve kurumlara danışın.
Kaynaklar
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
- T.C. Sağlık Bakanlığı Giresun Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları EAH — Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER)
Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .