Disleksi ve Özel Öğrenme Güçlüğü

Disleksi, okuma, yazma ve hecelemeyi etkileyen, yaygın görülen bir özel öğrenme güçlüğüdür. Beynin dil seslerini ve harfleri işleme biçimindeki bir farklılıktan kaynaklanır. Disleksi zekâyla ilgili değildir: Disleksili çocukların çoğunun zekâsı normal ya da normalin üzerindedir. Görme sorunundan kaynaklanmaz ve tembellik ya da ilgisizlik değildir. Çoğu zaman ailede başka disleksili bireyler de bulunur.

Özel öğrenme güçlüğü üç alanda görülebilir; bunlar çoğu zaman birlikte bulunur:

  • Disleksi: Okuma ve heceleme güçlüğü
  • Disgrafi: Yazma güçlüğü (el yazısı, yazılı anlatım)
  • Diskalkuli: Matematik ve sayı kavramlarında güçlük

Belirtiler

Okul öncesi dönemde

  • Konuşmaya yaşıtlarından geç başlama, kelimeleri karıştırma
  • Tekerleme, şarkı ve kafiyeli sözlere ilgisizlik, kafiyeyi fark etmekte zorlanma
  • Harflerin, renklerin, günlerin adlarını öğrenmekte ve sıralamakta zorlanma

Okul çağında

  • Harf ve sesleri eşleştirmekte zorlanma; okumayı öğrenmenin yaşıtlarından belirgin şekilde geride kalması
  • Yavaş, duraklayarak ve hatalı okuma; okuduğunu anlamakta güçlük
  • Benzer harfleri (b-d, p-b gibi) ve heceleri karıştırma, harf atlama ya da ekleme
  • Çok sayıda yazım hatası, düzensiz ve okunması zor yazı
  • Günlerin, ayların sırasını, çarpım tablosunu ve saati öğrenmekte zorlanma
  • Sözlü yönergeleri sırasıyla hatırlamakta ve ödevlerini planlamakta zorlanma
  • Sözlü anlatımı yazılı anlatımından çok daha iyi olma

Okulda sürekli başarısızlık yaşayan disleksili çocuklar kendine güvenini kaybedebilir; derslerden kaçabilir, içine kapanabilir ya da sınıfta sorun çıkarabilir. Bu yüzden erken fark etmek ve desteklemek çok önemlidir.

Yaşa göre belirtilerin ayrıntılı listesi: Disleksi belirtileri: okul öncesi ve ilkokulda nelere dikkat etmeli?

Yazma ve matematik güçlüğü için: Disgrafi ve diskalkuli belirtileri

Tanı

İlk adım, çocuğun öğretmeni ve okulun rehber öğretmeniyle konuşmaktır. Ardından işitme ve görme kontrolü yapılmalıdır; bu sorunlar da okuma güçlüğüne yol açabilir. Türkiye’de özel öğrenme güçlüğü tıbbi bir tanı olarak hastanede, çocuk ve ergen psikiyatrisi tarafından konur ve ÇÖZGER düzenlenir. Tanı genellikle çocuk okumayı öğrenmeye başladıktan sonra, çoğunlukla ilkokulun ilk yıllarında konur.

Destek ve eğitim

Disleksi büyüyünce geçmez; ancak doğru eğitimle disleksili çocuklar okumayı ve yazmayı öğrenir, okulda ve meslek hayatında başarılı olur.

  • Ses temelli, sistemli okuma eğitimi: Seslerin fark edilmesi, harf-ses eşleştirmesi ve heceleme adım adım ve çok tekrar ile çalışılır.
  • Çok duyulu öğretim: Görme, işitme, dokunma ve hareketin birlikte kullanılması (harfi kumda yazmak, sesli söyleyerek yazmak gibi).
  • Bireysel ya da küçük grup çalışmaları
  • Okulda düzenlemeler: Sınavlarda ek süre, soruların okunması, yazılı yerine sözlü değerlendirme, kopyalama yükünün azaltılması, tahtadaki yazıların fotoğrafının ya da çıktısının verilmesi.

RAM raporu olan öğrenciler, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde ücreti Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanan bireysel ve grup destek eğitimi alabilir; okulda destek eğitim odasından yararlanabilir. Liselere geçiş sınavı gibi merkezi sınavlarda ek süre gibi düzenlemeler için de RAM’a başvurulabilir. Rapor süreci: Özel eğitim desteği nasıl alınır? · Okulda haklar: Kaynaştırma eğitimi

Evde neler yapabilirsiniz?

  • Her gün birlikte kısa süreli, keyifli okuma yapın; sırayla okuyun, zor kelimelerde yardım edin.
  • Sesli kitaplarla çocuğunuzun hikâyelerden ve bilgiden uzak kalmamasını sağlayın.
  • Kelime oyunları, tekerlemeler ve kafiye oyunları oynayın.
  • Ödevleri kısa bölümlere ayırın; çabasını övün, yalnızca sonuca odaklanmayın.
  • Çocuğunuzun güçlü olduğu alanları (spor, resim, müzik, el becerileri) bulun ve destekleyin; özgüveni okumayı da kolaylaştırır.
  • Öğretmeniyle düzenli görüşün; evde ve okulda aynı yöntemleri kullanın.

Sık sorulan sorular

Disleksiye hangi bölüm bakar?

Türkiye’de özel öğrenme güçlüğü (disleksi) tanısını hastanelerin çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniği koyar ve ÇÖZGER düzenlenir. Öncesinde işitme ve görme kontrolü yaptırılmalıdır.

Disleksi türleri nelerdir?

Disleksi, özel öğrenme güçlüğünün okuma alanındaki türüdür. Özel öğrenme güçlüğünün diğer türleri yazma güçlüğü (disgrafi) ve matematik güçlüğü (diskalkuli) olarak bilinir; bir çocukta birden fazlası birlikte görülebilir: Disgrafi ve diskalkuli

Disleksi testi var mı?

Disleksi tek bir testle konmaz. Uzman; okuma, yazma ve dil becerilerini, okuldan gelen bilgileri ve çocuğun gelişim öyküsünü birlikte değerlendirir. İnternetteki testler fikir verebilir ama tanı koymaz. Belirtiler için: Disleksi belirtileri

Disleksi geçer mi?

Disleksi büyüyünce geçmez; ancak doğru eğitimle disleksili çocuklar okumayı ve yazmayı öğrenir, okulda ve meslek hayatında başarılı olur. RAM raporuyla ücretsiz destek eğitimi alınabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; çocuğunuz için bir uzmana danışın.

Kaynaklar

Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .