Çocuğunuz kaynaştırma (güncel mevzuattaki adıyla bütünleştirme) yoluyla okula devam ediyorsa, okulda ona özel bir eğitim programı hazırlanması, destek eğitim alması ve sınavlarda ihtiyacına göre düzenleme yapılması yasal bir haktır. Bu yazıda bu hakların neler olduğunu, nasıl talep edileceğini ve sorun yaşarsanız kime başvuracağınızı Millî Eğitim Bakanlığının Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne dayanarak anlatıyoruz.
Kaynaştırmanın ne olduğu ve tam zamanlı ile yarı zamanlı uygulamanın farkı için: Kaynaştırma eğitimi
Kimler kaynaştırma öğrencisi sayılır?
Bir öğrencinin kaynaştırma yoluyla eğitim alması, Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nin (RAM) düzenlediği Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporuna dayanır. Yani hakların başlangıç noktası RAM raporudur. Raporun alınması için genellikle önce hastaneden ÇÖZGER alınır, ardından RAM’a başvurulur:
Çocuğunuzun RAM raporu varsa, okulun bu rapordan haberdar olduğundan ve kaydın e-Okul’a doğru işlendiğinden emin olun. Okul değişikliklerinde raporu yeni okulla da paylaşın.
Okulda hangi haklar var?
1. Bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP)
Kaynaştırma yoluyla eğitim alan her öğrenci için, okulda uygulanan program temel alınarak bir BEP hazırlanır. Yönetmeliğe göre BEP’te en az şunlar yer alır:
- Yıllık ve kısa dönemli amaçlar,
- Öğrenciye sunulacak destek eğitim hizmetinin türü, süresi ve kimin tarafından verileceği,
- Öğretimde ve değerlendirmede kullanılacak yöntemler ve materyaller,
- Eğitim ortamına ilişkin düzenlemeler,
- Davranış problemlerini önlemeye ve olumlu davranış kazandırmaya yönelik yöntemler.
2. BEP geliştirme birimi ve velinin yeri
Kaynaştırma öğrencisi bulunan okullarda BEP geliştirme birimi kurulması zorunludur. Birim; okul müdürü ya da görevlendirdiği müdür yardımcısının başkanlığında rehberlik öğretmeni, sınıf öğretmeni, dersleri okutan öğretmenler, veli ve öğrencinin kendisinden oluşur. Yani siz bu birimin doğal üyesisiniz.
Birim; BEP’i hazırlar ve günceller, destek eğitim odasında hangi derslerden kaç saat eğitim verileceğini belirler, sınavlarda refakat gereken öğrencileri belirler. Öğrenciyle ilgili disiplin kararlarında da okulun kurulları BEP geliştirme birimiyle iş birliği yapmak zorundadır.
3. Sınıf mevcudu ve ortam düzenlemesi
Tam zamanlı kaynaştırma uygulanan okullarda özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler sınıflara dengeli dağıtılır ve bir şubede 2 öğrenciyi geçmeyecek şekilde yerleştirilir (birleştirilmiş sınıflı okullarda ihtiyaca göre artırılabilir). Okulda öğrencinin ihtiyacına uygun ortam düzenlemeleri (oturma yeri, materyaller, fiziksel erişim gibi) yapılır.
4. Destek eğitim odası
Tam zamanlı kaynaştırma öğrencileri için okulda destek eğitim odası açılır. Bu odada:
- Hangi öğrencinin hangi derslerden ve haftada kaç saat eğitim alacağına BEP geliştirme birimi karar verir; süre haftalık toplam ders saatinin %40’ını aşamaz.
- Eğitim esas olarak bire bir yapılır; gerektiğinde benzer düzeydeki en fazla 3 öğrenciyle grup eğitimi de yapılabilir.
- Destek eğitim ders saatleri içinde ya da dışında, ihtiyaç hâlinde hafta sonu da planlanabilir. Ders saati içinde yapılacaksa, öğrenci hangi dersten destek alıyorsa o dersin saatinde o derse ilişkin eğitim verilir.
Destek eğitim odası, il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun teklifiyle il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünce açılır. Okulunuzda oda yoksa ya da çocuğunuz bu eğitimden yararlanamıyorsa, durumu okul müdürlüğüne yazılı olarak bildirip ilçe millî eğitim müdürlüğüne iletilmesini isteyebilirsiniz.
5. Değerlendirme ve okul sınavları
Kaynaştırma öğrencisinin başarısı BEP’indeki hedeflere göre değerlendirilir. Tüm ölçme ve değerlendirme süreçlerinde, öğrencinin yetersizlik türüne ve ihtiyacına göre süre, ortam, yöntem, cihaz ve materyalde düzenleme yapılması gerekir. Örneğin:
- Ek süre verilmesi,
- Sınavın ayrı ve sessiz bir ortamda yapılması,
- Soruların okunması ya da cevapların işaretlenmesinde destek,
- Büyük puntolu, sadeleştirilmiş ya da sözlü sınav gibi farklı yöntemler.
Hangi düzenlemenin uygulanacağı BEP’te yazılı olmalıdır. Yazılı değilse BEP geliştirme biriminden eklenmesini isteyin.
6. Muafiyetler ve sınıf tekrarı
- Yabancı dil: İşitme yetersizliği, zihinsel yetersizliği ya da otizmi olan öğrenciler, velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla yabancı dil dersinden muaf tutulabilir. Bu öğrenciler merkezi sınavlarda da yabancı dil sınavından muaf olur; muafiyet okul tarafından e-Okul’a işlenir.
- Uygulamalı dersler: Motor becerilerinde yetersizlik olan öğrenciler, velinin yazılı talebiyle motor beceri gerektiren derslerin uygulamalı bölümlerinden muaf tutulur.
- Sınıf tekrarı: Velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla ilkokulda bir defaya mahsus sınıf tekrarı yaptırılabilir.
- Diploma: Ortaöğretimi tam zamanlı kaynaştırma yoluyla tamamlayan öğrencilere akranlarıyla aynı diploma verilir.
Merkezi sınavlarda (LGS) düzenlemeler
Yönetmelik, özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için merkezi sınavlarda gerekli tedbirlerin alınmasını öngörür. Liselere geçiş sınavında (LGS) bu tedbirler; öğrencinin raporuna, gereksinim türüne ve aldığı destek eğitimine göre belirlenir ve ek süre, okuyucu ve kodlayıcı desteği, tek kişilik salon gibi uygulamaları kapsayabilir. Başvuru, sınav başvurusu döneminde okul müdürlüğü ve RAM aracılığıyla yapılır ve alınacak tedbir öğrencinin sınav giriş belgesinde yer alır.
Ayrıntılar her yıl yayımlanan sınav kılavuzunda belirlenir. Çocuğunuz 8. sınıftaysa, başvuru döneminden önce okulun rehber öğretmeni ve RAM ile görüşüp hangi tedbirden yararlanabileceğini öğrenin.
Okul dışında destek eğitimi
RAM raporunda destek eğitim kararı bulunan kaynaştırma öğrencileri, okula devam ederken bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde de bireysel ve grup eğitimi alabilir. Bu derslerin gideri Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanır. Merkezimizde RAM raporu olan öğrenciler ücretsiz ders alır. Ders saatlerini okul programına göre planlıyoruz; okulla iş birliği yaparak öğretmenin sınıfta uygulayabileceği önerileri ailenin onayıyla paylaşıyoruz. Hizmetlerimiz: Hizmetlerimiz
Okula ulaşım
Yönetmelik; resmî özel eğitim okullarındaki ve özel eğitim sınıflarındaki öğrencilerin ulaşımının ücretsiz sağlanmasını düzenler. Akranlarıyla aynı sınıfta tam zamanlı kaynaştırma yoluyla okuyan öğrenciler için taşıma ise taşıma yoluyla eğitime ilişkin genel kurallara bağlıdır. Durumunuzu okul müdürlüğüne ve ilçe millî eğitim müdürlüğüne sorun.
Hakları kullanamıyorsanız ne yapmalı?
- Önce okulla konuşun: Sınıf öğretmeni ve okulun rehber öğretmeniyle görüşün. BEP’in hazırlanıp hazırlanmadığını ve bir örneğini isteyin.
- Yazılı talepte bulunun: BEP toplantısına katılmak, destek eğitim odası, sınav düzenlemesi ya da muafiyet gibi taleplerinizi okul müdürlüğüne dilekçeyle iletin; dilekçenizin kayda girdiğinden emin olun.
- RAM’dan destek isteyin: RAM, okula ve aileye rehberlik eder. Fatsa’da oturanlar için Fatsa RAM: Mustafa Kemal Paşa Mah. Hükümet Cad. No:29, Fatsa · 0452 424 04 43.
- İlçe millî eğitim müdürlüğüne başvurun: Okul düzeyinde çözülemeyen konular için.
- CİMER: Sorun hâlâ çözülmezse Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (cimer.gov.tr) üzerinden başvuru yapabilirsiniz.
Bu süreçte nereden başlayacağınızı bilemiyorsanız bizi arayın: 0 452 433 68 67 · WhatsApp. Öğrencilerimizin ailelerine okul süreciyle ilgili de yol gösteriyoruz.
Sık sorulan sorular
BEP toplantısına katılmak zorunda mıyım?
Zorunluluk değil, haktır; ancak katılmanızı öneririz. Veli, BEP geliştirme biriminin üyesidir ve çocuğunu en iyi tanıyan kişi olarak programın hazırlanmasında söz sahibidir.
Kaynaştırma öğrencisine BEP hazırlamak zorunlu mu?
Evet. Kaynaştırma yoluyla eğitim yapılan okullarda BEP geliştirme birimi kurulması zorunludur ve kaynaştırma öğrencisi için okulda uygulanan program temel alınarak bir BEP hazırlanır. Dil ve konuşma güçlüğü ya da öğrenme güçlüğü gibi alanlarda RAM raporunda kaynaştırma kararı olan öğrenciler de buna dahildir.
BEP’li öğrenci sınıfta kalır mı?
Kaynaştırma öğrencisinin başarısı, kendisi için hazırlanan BEP’teki hedeflere göre değerlendirilir. Ayrıca ilkokulda, velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla bir defaya mahsus sınıf tekrarı yaptırılabilir.
BEP’li öğrenciye disiplin cezası verilir mi?
Okul kuralları kaynaştırma öğrencileri için de geçerlidir. Ancak yönetmeliğe göre Öğrenci Davranışlarını Değerlendirme Kurulu ile Ödül ve Disiplin Kurulu, kaynaştırma öğrencisiyle ilgili karar alırken BEP geliştirme birimiyle iş birliği yapmak zorundadır; böylece öğrencinin yetersizliği ve ihtiyaçları kararda dikkate alınır.
Kaynaştırma öğrencisi istediği okula gidebilir mi?
Öğrencinin hangi okula yerleştirileceğine il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu karar verir. Kurul, RAM’ın Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu’nu esas alır ve velinin yazılı talebini dikkate alır. Bu yüzden tercih ettiğiniz okulu dilekçeyle bildirmeniz önemlidir. Ortaöğretimde, yani liseye yerleştirmede, kurul öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonuyla iş birliği yapar; bu aşamada da tercihlerinizi okula ve RAM’a bildirin.
Özel öğrenme güçlüğü olan öğrenci İngilizceden muaf mı?
Hayır. Yönetmeliğe göre yabancı dil dersinden muafiyet; işitme yetersizliği, zihinsel yetersizliği ya da otizmi olan öğrenciler için, velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla mümkündür. Özel öğrenme güçlüğü (disleksi) olan öğrenciler bu dersten muaf değildir; ancak sınavlarda süre ve ortam gibi düzenlemelerden yararlanabilirler.
Okul, çocuğumun raporu olduğu için kaydını reddedebilir mi?
RAM raporunda kaynaştırma yoluyla eğitim kararı bulunan öğrenciler her tür ve kademedeki okullarda eğitimlerini akranlarıyla birlikte sürdürebilir. Kayıtta sorun yaşarsanız RAM’a ve ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvurun.
Kaynaştırma öğrencisi olmak çocuğumun karnesine ya da diplomasına yazılır mı?
Tam zamanlı kaynaştırma yoluyla ortaöğretimi tamamlayan öğrencilere akranlarına verilen diplomanın aynısı verilir.
Özel öğrenme güçlüğü (disleksi) olan çocuklar da bu haklardan yararlanır mı?
Evet; RAM raporunda özel eğitim kararı bulunan öğrenciler BEP, destek eğitim ve sınav düzenlemelerinden yararlanabilir. Disleksi hakkında: Disleksi nedir?
Bu yazı ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve sınav kılavuzları değişebilir; güncel bilgi için okulunuza, RAM’a ve Millî Eğitim Bakanlığının duyurularına başvurun.
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete, 7/7/2018, sayı 30471, değişiklikleriyle) — mevzuat.gov.tr
- Hürriyet — LGS başvuru ve uygulama kılavuzu yayınlandı (özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için sınav tedbirleri)
Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .