Okul Öncesi Özel Eğitim: Anasınıfı ve 0–6 Yaş

Özel gereksinimi olan bir çocuğun ilk altı yılı, öğrenmenin en hızlı olduğu dönemdir. Bu dönemde doğru desteğe ulaşmak, ileride okula uyumu da kolaylaştırır. Peki 0–6 yaş arası çocuklar için hangi özel eğitim seçenekleri var, hangisi çocuğunuza uygun, kayıt nasıl yapılır? Bu yazıda Millî Eğitim Bakanlığının Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine dayanarak seçenekleri sırayla anlatıyoruz.

Önce bilmeniz gereken: Okul öncesi eğitim zorunludur

Yönetmeliğe göre 36 ayını tamamlayan özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için okul öncesi eğitim zorunludur. Çocuğun gelişimine göre okul öncesi eğitim süresi uzatılabilir. 0–36 aylık çocuklar için ise ailenin de katıldığı erken çocukluk dönemi eğitimi sunulur.

Bu seçeneklerin çoğu için önce RAM’da (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) eğitsel değerlendirme yapılması ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu alınması gerekir. Süreç adım adım: Özel eğitim desteği nasıl alınır?

0–3 yaş: Erken çocukluk dönemi eğitimi

0–36 aylık özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için verilen bu eğitimin amacı hem çocuğu desteklemek hem de aileye evde neler yapabileceğini öğretmektir.

Nasıl başlar? Velinin yazılı talebi üzerine, RAM raporu doğrultusunda il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu planlar.
Nerede verilir? Özel eğitim okullarında, anaokullarında, anasınıfı olan okullarda ya da ihtiyaca göre evde.
Ne kadar? Her çocuk için haftada 2 gün, ikişer ders saati (bir ders saati 40 dakika). Gerekirse hafta sonu da planlanabilir.
Nasıl yürür? Çocuğa bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanır; eğitim aile eğitimi yoluyla verilir, yani anne ya da baba derse katılır.

Bu yaşta özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki destek eğitimi de çok değerlidir: Çocuğunuz ÇÖZGER ve RAM raporuyla bireysel eğitim, dil ve konuşma desteği ya da fizyoterapi alabilir. Rapor sürecine bebeklik döneminde başlanabilir: ÇÖZGER raporu nedir, nasıl alınır?

3–6 yaş: Üç temel seçenek

1. Anaokulunda ya da anasınıfında kaynaştırma

Çocuk, yaşıtlarıyla aynı sınıfta, normal okul öncesi programına katılır. Yönetmeliğe göre özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla sürdürmeleri esastır; yani ilk tercih budur.

Bir sınıfa en fazla 2 kaynaştırma öğrencisi yerleştirilir.
Çocuk için BEP hazırlanır; okulda BEP geliştirme birimi kurulması zorunludur.
Özel eğitim ihtiyacı olan çocukların okul öncesi eğitim kurumlarına kaydı, kayıt takvimi beklenmeden yılın her döneminde yapılabilir.

Kimler için uygun? Yaşıtlarıyla birlikte grup etkinliklerine katılabilen, kısa süreli de olsa yönerge izleyebilen çocuklar için. Haklar hakkında ayrıntı: Kaynaştırma öğrencisinin hakları

2. Özel eğitim anaokulu ve özel eğitim anasınıfı

36–66 aylık çocuklar için açılan, küçük mevcutlu özel sınıflardır. Bağımsız bir özel eğitim anaokulu ya da bir okulun bünyesindeki özel eğitim anasınıfı olabilir.

Sınıflarda en fazla 5 özel eğitim ihtiyacı olan çocuk bulunur. Sınıfa yaşıtları da katılabilir; bu durumda mevcut en fazla 14 olur.
Etkinlikleri okul öncesi öğretmeni ile özel eğitim öğretmeni birlikte yürütür.
Günde 50’şer dakikalık 6 etkinlik saati eğitim verilir.
Her dönem sonunda çocuğun gelişim raporu hazırlanır ve bir örneği veliye verilir.

Kimler için uygun? Kalabalık bir sınıfta zorlanacak, daha yoğun ve bireysel ilgiye ihtiyaç duyan çocuklar için. Yerleştirmeye, RAM raporu doğrultusunda il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu karar verir.

3. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek eğitimi

Okul öncesi kurumuna devam eden çocuklar, ÇÖZGER ve RAM raporuyla aynı zamanda özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden destek eğitimi alabilir. Ders gideri Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanır. Bireysel eğitim, grup eğitimi, dil ve konuşma desteği ve fizyoterapi bu kapsamdadır. Anaokulu ile destek eğitimi birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlar.

Hangi seçenek çocuğuma uygun?

Doğru seçimi tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz; RAM değerlendirmesi bu sorunun cevabını arar. Yine de karar verirken şunları düşünebilirsiniz:

Çocuğunuz başka çocukların yanında rahat mı, onları izleyip taklit ediyor mu?
Kısa bir süre bile olsa bir etkinliğe katılıp yönerge izleyebiliyor mu?
Tuvalet, yemek, giyinme gibi öz bakım becerilerinde ne kadar desteğe ihtiyacı var?
Kalabalık ve gürültülü ortamlar onu çok zorluyor mu?

Pek çok çocuk için en iyi sonuç, bir okul öncesi kurumu ile merkezde destek eğitimini birlikte almaktır: Anaokulunda yaşıtlarıyla sosyal beceriler, merkezde ise bireysel ihtiyaçlarına göre yoğun çalışma. Otizmli çocuklar için yaşa göre seçenekler: Yaşlara göre eğitim olanakları

Kayıt ve yerleştirme nasıl olur?

Sağlık raporu: Çocuğunuz için ÇÖZGER alın (Fatsa’da Fatsa Devlet Hastanesi).
RAM başvurusu: Raporla birlikte RAM’a başvurun; çocuğunuzun eğitsel değerlendirmesi yapılır. Bkz. RAM raporu nedir, nasıl alınır?
Yerleştirme: İl veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu, RAM raporuna göre uygun eğitim ortamına yerleştirme kararı verir.
Kayıt: Kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonunda 36 ayını tamamlamış ve 66 ayını doldurmamış çocuklar özel eğitim anaokuluna ya da anasınıfına kaydedilir. Okul öncesi kurumlarına kayıtta yerleştirme kararı beklenmez; okul yönetimi bu işlemi kendisi başlatır.

Önemli: Özel eğitim ihtiyacı olan çocukların gündüzlü özel eğitim okullarına kaydında tuvalet eğitimini kazanmış olma şartı aranmaz.

İlkokula başlamaya hazır değilse: Okul öncesinde bir yıl daha

Yönetmeliğe göre kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonunda:

69, 70 ve 71 aylık olan çocukların velisi yazılı talepte bulunursa,
71 ayını tamamlamış, 79 aydan gün almamış çocuklarda ise velinin yazılı talebi ve RAM raporu doğrultusunda ilkokula hazır olmadığı değerlendirilirse,

çocuk okul öncesi eğitime bir yıl daha devam edebilir. Bu kararı il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu verir. Erteleme isteyecekseniz kayıt döneminden önce RAM ile görüşün.

Beşinci Mevsim’de erken çocukluk ve okul öncesi destek

Fatsa’daki merkezimizde erken çocukluk ve okul öncesi dönemdeki çocuklara bireysel ve grup eğitimi, dil ve konuşma terapisi ve çocuk fizyoterapisi veriyoruz. Bolaman, Ünye, Ilıca, Korgan, Kumru, Çatalpınar, Aybastı, Gölköy ve Çamaş’tan gelen aileler de merkezimizden yararlanıyor. RAM raporu olan öğrenciler ücretsiz ders alır.

Çocuğunuz için hangi seçeneğin uygun olduğundan emin değilseniz bizi arayın: 0 452 433 68 67 · WhatsApp. Rapor ve RAM sürecinde ailelere ücretsiz yol gösteriyoruz.

Sık sorulan sorular

Çocuğum hem anaokuluna hem rehabilitasyon merkezine gidebilir mi?

Evet. Okul öncesi kurumuna devam etmek, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinden destek eğitimi almaya engel değildir. Ders saatleri iki kurumun programına göre ayarlanır.

Raporu olmayan çocuğumu anaokuluna yazdırabilir miyim?

Evet, her çocuk anaokuluna kaydolabilir. Ancak BEP, kaynaştırma düzenlemeleri, özel eğitim anasınıfı ve ücretsiz destek eğitimi gibi haklar için RAM değerlendirmesi gerekir. Gelişiminden endişe ediyorsanız raporu beklemeden öğretmeniyle konuşun.

Çocuğum henüz konuşmuyor ya da tuvalet eğitimi yok; okula alınmaz mı?

Konuşmamak ya da tuvalet eğitimini kazanmamış olmak okul öncesi eğitimden yararlanmaya engel değildir. Gündüzlü özel eğitim okullarına kayıtta tuvalet eğitimi şartı aranmaz. Hangi ortamın uygun olduğunu RAM değerlendirmesi belirler.

Erken çocukluk eğitimine kaç aylıkken başlanabilir?

Erken çocukluk dönemi eğitimi 0–36 aylık çocuklar için verilir; yani bebeklik döneminde başlanabilir. Gelişim geriliği fark edildiği anda başlamak en iyisidir.

Bu yazı ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve uygulamalar değişebilir; çocuğunuza özel bilgi için Rehberlik ve Araştırma Merkezine ya da ilçe millî eğitim müdürlüğüne danışın.

Kaynaklar

Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: Kasım 2026.