Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi, özel eğitim ihtiyacı olan çocuklara ve yetişkinlere Millî Eğitim Bakanlığının onayladığı programlarla destek eğitimi veren özel öğretim kurumudur. Kısaca “rehabilitasyon merkezi” ya da “rehab” denir. Bu yazıda rehabilitasyon merkezine kimlerin gidebileceğini, nasıl başvurulduğunu, ücretli olup olmadığını, derslerin nasıl işlediğini ve merkeze gidilmezse ne olacağını Bakanlığın yönetmeliğine dayanarak anlatıyoruz.
Rehabilitasyon merkezi nedir, ne işe yarar?
Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğine göre özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi; görme, işitme, zihinsel ya da bedensel yetersizliği, dil ve konuşma bozukluğu, öğrenme güçlüğü veya otizmi olan ve RAM’daki değerlendirme sonucunda destek eğitimine ihtiyacı olduğu belirlenen bireylere eğitim veren özel öğretim kurumudur. Amacı; bireyin var olan becerilerini en üst seviyeye çıkarmak, öz bakım ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma tam katılımını sağlamaktır.
Rehabilitasyon merkezleri hangi bakanlığa bağlı?
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri Millî Eğitim Bakanlığına bağlıdır; Bakanlığın izniyle açılır ve denetlenir. Merkezlerde Bakanlıkça onaylanmış destek eğitim programları uygulanır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı ya da onun denetimindeki bakım ve rehabilitasyon merkezleri ise farklı kurumlardır: Bunlar, bakıma ihtiyaç duyan engelli bireylere gündüzlü ya da yatılı bakım hizmeti verir. Bu yazıda anlatılan, MEB’e bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleridir.
Rehabilitasyon merkezine kimler gider?
RAM’dan destek eğitim kararı alan, yani özel eğitim ihtiyacı olduğu belirlenen bireyler gider. Merkezlerde uygulanan başlıca destek eğitim programları şunlardır:
- Dil ve konuşma güçlüğü: Geç konuşma, kekemelik, sesletim bozukluğu. Bkz. Dil ve konuşma terapisi
- Otizm spektrum bozukluğu. Bkz. Otizm eğitimi
- Zihinsel yetersizlik ve Down sendromu
- Bedensel yetersizlik (serebral palsi gibi), fizyoterapiyle birlikte. Bkz. Çocuk fizyoterapisi
- Özel öğrenme güçlüğü (disleksi). Bkz. Özel öğrenme güçlüğü desteği
- İşitme ve görme yetersizliği
Bebeklik ve okul öncesi dönemdeki çocuklar, okul çağındaki öğrenciler ve yetişkinler de raporla destek eğitimi alabilir. Erken başlayan eğitim en iyi sonucu verir.
Rehabilitasyon merkezine nasıl başvurulur?
- Sağlık raporu: Hastaneden çocuklar için ÇÖZGER, yetişkinler için sağlık kurulu raporu alınır. Bkz. ÇÖZGER raporu nedir?
- RAM raporu: Rehberlik ve Araştırma Merkezi eğitsel değerlendirme yapar ve destek eğitim kararını verir. Bkz. RAM raporu nedir, nasıl alınır?
- Merkezi seçin: Raporla dilediğiniz merkeze kayıt yaptırabilirsiniz. Bkz. Özel eğitim merkezi seçerken nelere dikkat etmeli?
- Kayıt ve program: Merkez, çocuğunuz için bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlar ve dersler başlar.
Rehabilitasyon merkezi ücretli mi?
RAM raporuyla alınan destek eğitimi ücretsizdir: Her ay 8 saat bireysel ve/veya 4 saat grup eğitiminin gideri devlet tarafından doğrudan kuruma ödenir. Yönetmeliğe göre merkezler bu dersler için aileden ders ücreti belirleyemez. Velinin isteğiyle bu saatlerin dışında ayrıca planlanan özel dersler ücretlidir. Ayrıntılar: RAM raporuyla ücretsiz özel eğitim: Ayda kaç saat?
Beşinci Mevsim’de RAM raporu olan öğrenciler ücretsiz ders alır.
Rehabilitasyon merkezinde dersler nasıl işler?
- Ders süresi 60 dakikadır: 40 dakika ders, 10 dakika dinlenme ve sınıf hazırlığı, 10 dakika aileyi bilgilendirme. Dersin içeriğiyle ilgili yazılı bilgi, evde pekiştirmek için aileye verilir.
- Bireysel ve grup eğitimi: RAM raporundaki öneriye göre çocuk öğretmeniyle bire bir ya da benzer ihtiyaçları olan çocuklarla grup halinde çalışır. Ailelere de eğitime katılmaları için aile eğitimi verilir.
- Günde en fazla 3 ders: Bir çocuğa aynı gün içinde, telafi dersleri dahil en fazla 3 saat ders yapılır; dersler ay içine dengeli dağıtılır.
- Çalışma saatleri: Merkezler genellikle 08.00–19.00 arasında eğitim verir. Beşinci Mevsim okul döneminde salı–cumartesi, yaz döneminde pazartesi–cuma 09.00–17.40 arasında açıktır. Okula giden çocuklar destek eğitimini okul saatleri dışında alır; tekli eğitim yapılan okullarda velinin talebiyle haftada bir yarım gün okul saatinde de alınabilir.
- Telafi: Tatil kararları ya da çocuğun gelememesi nedeniyle yapılamayan dersler, belirli sınırlar içinde sonradan telafi edilebilir.
Rehabilitasyon merkezine gitmezsek ne olur?
Destek eğitimine geçerli bir mazeret olmadan üst üste 8 hafta (Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında 12 hafta) devam etmeyen bireyin merkezden kaydı silinir. Düzenli devam etmeyen öğrencilerin destek eğitim raporu RAM tarafından yenilenmeyebilir. Bunun ötesinde, gelişimin en hızlı olduğu yıllarda desteğe ara vermek çocuğun kazanımlarını yavaşlatır. Ders saatleri aileyle birlikte planlandığı için, size uymayan bir durum olursa merkezle konuşarak programı değiştirmeyi deneyin.
Beşinci Mevsim hakkında
Beşinci Mevsim, 2007’den bu yana Fatsa’da Millî Eğitim Bakanlığına bağlı olarak hizmet veren bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezidir. Eğitim ve terapi kadromuzda 10 özel eğitim öğretmeni, 1 dil ve konuşma terapisti, 1 fizyoterapist ve 1 psikolog bulunuyor. Fatsa’nın yanı sıra Ünye, Bolaman, Ilıca, Korgan, Kumru, Çatalpınar, Aybastı, Gölköy ve Çamaş’tan gelen öğrencilerimiz var. Rapor sürecinde ailelere ücretsiz yol gösteriyoruz.
Sorularınız için: 0 452 433 68 67 · WhatsApp
Sık sorulan sorular
Rehabilitasyon merkezine kaç yaşında gidilir?
Destek eğitimi RAM raporuna bağlıdır: Raporunda destek eğitimi önerilen bebekler, okul öncesi ve okul çağındaki çocuklar ile yetişkinler merkezlere gidebilir. Gelişimin en hızlı olduğu ilk yıllarda başlamak en iyi sonucu verir.
Rehabilitasyon merkezi ile özel eğitim okulu aynı mı?
Hayır. Özel eğitim okulu, çocuğun her gün gittiği okuldur. Rehabilitasyon merkezi ise çocuğun okulunun yanında, ayda belirli saatler aldığı destek eğitimini verir. Çocuk hem okula hem de merkeze devam edebilir.
Rehabilitasyon merkezini değiştirebilir miyim?
Evet. Destek eğitimi alınan merkezi aile seçer ve değiştirebilir. Merkez değiştirirken çocuğun dosyası ve BEP bilgileri yeni merkeze aktarılır.
Bu yazı ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat değişebilir; güncel bilgi için RAM’a ya da merkezimize danışın.
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr), madde 4, 16, 22, 24, 25
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .