Kaynaştırma ya da güncel mevzuattaki adıyla bütünleştirme yoluyla eğitim, özel eğitim ihtiyacı olan çocukların eğitimlerini normal gelişim gösteren akranlarıyla aynı okulda ve mümkünse aynı sınıfta sürdürmesidir. Millî Eğitim Bakanlığının Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre özel eğitim ihtiyacı olan çocukların akranlarıyla birlikte eğitim almasına öncelik verilir. Okul öncesinden liseye kadar her kademede kaynaştırma yoluyla eğitim mümkündür.
Kaynaştırma yalnızca özel eğitim ihtiyacı olan çocuğa değil, sınıftaki diğer çocuklara da farklılıklara saygı, yardımlaşma ve empati kazandırır.
Kimler kaynaştırma yoluyla eğitim alır?
Çocuğun kaynaştırma yoluyla eğitim alıp almayacağına, Rehberlik ve Araştırma Merkezindeki (RAM) özel eğitim değerlendirme kurulu, çocuğun gelişimini ve ihtiyaçlarını değerlendirerek karar verir. Bu karar Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporunda yer alır. Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği, otizmi, özel öğrenme güçlüğü, işitme, görme ya da bedensel yetersizliği olan pek çok çocuk kaynaştırma yoluyla eğitim alır.
Kaynaştırmanın iki şekli
- Tam zamanlı: Çocuk akranlarıyla aynı sınıfta, okulun uyguladığı programı takip eder. Bu programa göre onun için bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanır. Liseyi tamamlayan öğrenciye akranlarıyla aynı diploma verilir.
- Yarı zamanlı: Çocuk okulun özel eğitim sınıfına kayıtlıdır; bazı derslere ve etkinliklere akranlarının sınıfında katılır.
Okulda neler yapılır?
- BEP geliştirme birimi: Kaynaştırma öğrencisi olan her okulda kurulması zorunludur. Okul müdürü ya da müdür yardımcısının başkanlığında rehberlik öğretmeni, sınıf öğretmeni, dersleri okutan öğretmenler, veli ve öğrencinin kendisinden oluşur. Çocuğun BEP’ini hazırlar, uygular ve izler.
- Sınıf düzeni: Kaynaştırma öğrencileri sınıflara dengeli dağıtılır; bir şubede en fazla 2 kaynaştırma öğrencisi bulunur (birleştirilmiş sınıflarda ihtiyaca göre artırılabilir).
- Destek eğitim odası: Öğrencinin ihtiyaç duyduğu derslerde, okuldaki destek eğitim odasında bire bir ya da en fazla 3 kişilik gruplarla ek eğitim verilir. Bu süre haftalık ders saatinin yüzde 40’ını geçmez ve BEP geliştirme birimi tarafından planlanır.
- Ortam düzenlemeleri: Sınıfta oturma yeri, materyaller ve fiziksel ortam çocuğun ihtiyacına göre düzenlenir.
Sınavlar ve değerlendirme
- Öğrencinin başarısı, BEP’indeki hedeflere göre değerlendirilir.
- Sınavlarda ihtiyaca göre ek süre, ayrı ortam, farklı yöntem ya da materyal gibi düzenlemeler yapılır; merkezi sınavlarda da gerekli tedbirler alınır.
- İşitme yetersizliği, zihinsel yetersizliği ya da otizmi olan öğrenciler, velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla yabancı dil dersinden muaf tutulabilir.
- Motor becerilerinde yetersizlik olan öğrenciler, velinin talebiyle bazı derslerin uygulamalı bölümlerinden muaf tutulabilir.
- Velinin talebi ve BEP geliştirme biriminin kararıyla ilkokulda bir kez sınıf tekrarı yaptırılabilir.
Veliler neler yapabilir?
- BEP geliştirme biriminin bir üyesi olduğunuzu unutmayın; toplantılara katılın, çocuğunuzu en iyi tanıyan kişi olarak görüşlerinizi paylaşın.
- Çocuğunuzun RAM raporunu ve önceki değerlendirmelerini okulla paylaşın.
- Öğretmenle düzenli iletişim kurun; evde ve okulda aynı yöntemlerin kullanılması öğrenmeyi hızlandırır.
- Okula başlamadan önce çocuğunuzu okul ortamına, sınıfına ve öğretmenine alıştırın.
- Haklarla ilgili sorularınız için okulun rehber öğretmenine ve RAM’a danışın.
Okulla birlikte destek eğitimi
Kaynaştırma yoluyla okula devam eden çocuklar, RAM raporuyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, ücreti devletçe karşılanan bireysel ve grup destek eğitimini de alabilir. Okul ile merkezdeki eğitimin birbirini desteklemesi çocuğun başarısını artırır: Özel eğitim desteği nasıl alınır? Diğer eğitim seçenekleri için: Eğitim ortamları
BEP, destek eğitim odası, sınavlarda düzenleme ve muafiyetler gibi haklar ve bunların nasıl talep edileceği: Kaynaştırma öğrencisinin hakları
Mevzuat değişebilir; güncel bilgi için okulunuzun rehber öğretmenine ve RAM’a danışın.
Kaynaklar
- MEB — Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (Madde 22–25, 47–48)
- MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .