Serebral Palsi

Serebral palsi (SP), gelişmekte olan beyinde doğumdan önce, doğum sırasında ya da doğumdan kısa süre sonra oluşan bir hasar ya da gelişim farklılığı nedeniyle ortaya çıkan, hareket, denge ve duruşu etkileyen kalıcı durumların genel adıdır. Halk arasında “beyin felci” ya da “spastik çocuk” olarak da bilinir. Beyindeki hasar ilerlemez; ancak çocuk büyüdükçe kaslarda ve eklemlerde ortaya çıkan sorunlar değişebilir. Bu yüzden düzenli takip ve sürekli destek önemlidir.

Serebral palsinin etkisi çocuktan çocuğa çok farklıdır: Kimi çocukta yalnızca bir elde hafif bir beceriksizlik görülürken, kimi çocuk günlük yaşamın her alanında desteğe ihtiyaç duyar.

Nedenleri

Serebral palsi çoğunlukla bebek henüz anne karnındayken beynin gelişimini etkileyen bir sorundan kaynaklanır. Başlıca nedenler ve risk etkenleri şunlardır:

  • Bebeğin beynine giden kan ya da oksijenin azalması, beyinde kanama ya da inme
  • Hamilelikte geçirilen enfeksiyonlar (sitomegalovirüs, kızamıkçık, toksoplazma gibi)
  • Zor bir doğumda beynin bir süre yeterli oksijen alamaması
  • Doğumdan sonra menenjit gibi beyin enfeksiyonları, ciddi kafa travmaları ya da çok düşük kan şekeri
  • Erken doğum (özellikle 32. haftadan önce) ve ikiz, üçüz gibi çoğul gebelikler riski artırır.

Birçok çocukta kesin neden bulunamaz. Serebral palsi bulaşıcı değildir.

Serebral palsi tipleri

  • Spastik tip: En sık görülen türdür. Kaslar sert ve gergindir, özellikle hızlı hareketlerde hareket kısıtlanır.
  • Diskinetik tip: Kaslar sertlik ile gevşeklik arasında gidip gelir; istemsiz, kontrolsüz hareketler görülür.
  • Ataksik tip: Denge ve koordinasyon bozuktur; hareketler titrek ve sakardır.
  • Karma tip: Birden fazla türün özellikleri birlikte görülür.

Etkilenen vücut bölgesine göre de adlandırılır: hemipleji vücudun bir yarısının, dipleji çoğunlukla iki bacağın, kuadripleji ise dört kol ve bacağın (çoğu zaman tüm vücudun) etkilendiğini anlatır.

Belirtiler

Belirtiler genellikle doğumdan hemen sonra belli olmaz, ilk aylar ve yıllar içinde fark edilir:

  • Gelişim basamaklarında gecikme (örneğin 8 aylıkken oturamama, 18 aylıkken yürüyememe)
  • Kaslarda aşırı sertlik ya da aşırı gevşeklik
  • Kol ya da bacaklarda güçsüzlük, bir eli belirgin şekilde daha az kullanma
  • Sarsıntılı, sakar ya da istemsiz hareketler
  • Parmak ucunda yürüme

Hareket sorunlarına eşlik edebilecek durumlar: yutma ve beslenme güçlüğü, salya akması, konuşma güçlüğü, epilepsi nöbetleri, görme ve işitme sorunları, uyku sorunları, omurga eğriliği ve kalça çıkığı. Serebral palsili çocukların yaklaşık yarısında öğrenme güçlüğü de bulunur; diğer yarısının zihinsel gelişimi yaşıtlarıyla benzerdir. Epilepsi hakkında: Epilepsi (sara)

Bu belirtiler başka nedenlerle de görülebilir. Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir endişeniz varsa çocuk doktorunuza danışın; gerekirse çocuk nörolojisi uzmanına yönlendirilirsiniz.

Serebral palsi nasıl anlaşılır?

Belirtiler genellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde fark edilir. Çocuk doktoru endişe duyarsa çocuğu çocuk nörolojisi uzmanına yönlendirir. Tanı sürecinde uzman:

  • Çocuğun gelişim öyküsünü, hamilelik ve doğumla ilgili bilgileri sorar; hareketlerini ve gelişimini değerlendirir,
  • Gerekirse beyin görüntülemesi ister: bebeklerde kafa ultrasonu, MR ya da tomografi,
  • Benzer belirtilere yol açabilecek başka durumları ayırt etmek için EEG, EMG ya da kan tahlilleri isteyebilir.

Bazı belirtiler çocuk birkaç yaşına gelene kadar belirginleşmediği için kesin tanı aylar, hatta yıllar alabilir. Tanının kesinleşmesini beklemeden fizyoterapiye ve erken desteğe başlanabilir: Gelişim geriliği ve erken destek

Serebral palsili çocuklar ne kadar yaşar?

Serebral palsi her çocuğu farklı etkilediği için geleceği önceden kestirmek zordur. Genel olarak:

  • Çocukların çoğu yetişkinliğe ulaşır; birçoğu uzun yıllar yaşar.
  • Beyindeki asıl sorun zamanla kötüleşmez; ancak kaslar ve eklemlerle ilgili sorunlar büyümeyle değişebileceği için düzenli takip gerekir.
  • Birçok çocuk genel okullara gider, birçok yetişkin bağımsız bir yaşam sürer; bazıları ise günlük yaşamda sürekli desteğe ihtiyaç duyar.

Tedavi ve destek

Serebral palsiyi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur; ancak çocuğun olabildiğince hareketli ve bağımsız olması için pek çok tedavi ve destek vardır. En iyi sonuç, farklı uzmanların aileyle birlikte çalışmasıyla alınır:

  • Fizyoterapi: En önemli tedavilerden biridir. Hareketi ve kas gücünü artırır, kasların kısalmasını (kontraktür) önler. Fizyoterapist gerekirse yürüteç, ateller (ortez) gibi yardımcı araçlar önerir. Ayrıntılı bilgi: Serebral palside fizyoterapi ne işe yarar?
  • Dil ve konuşma eğitimi: Konuşmayı geliştirmeye çalışır; konuşmanın zor olduğu durumlarda resim, işaret ya da iletişim cihazlarıyla alternatif iletişim öğretir. Yutma güçlüğü için de egzersizler verir.
  • Özel eğitim ve günlük yaşam becerileri: Giyinme, yemek yeme, tuvalet gibi becerilerde bağımsızlığı ve okula hazırlığı destekler.
  • Hekim tarafından yürütülen tedaviler: Kas sertliği için ilaçlar ya da botulinum toksini enjeksiyonları, nöbetler için ilaçlar ve gerekirse ortopedik cerrahi.

Merkezimizde serebral palsili öğrencilere, fizyoterapi salonumuzda uzman fizyoterapistimiz eşliğinde fizyoterapi ve bedensel destek eğitim programı uygulanır. RAM raporu olan öğrencilerden ek ücret alınmaz: Özel eğitim desteği nasıl alınır? · Bedensel engel

Ailelere öneriler

  • Fizyoterapistin öğrettiği egzersizleri ve pozisyonları evde, günlük rutinlerin içinde düzenli uygulayın.
  • Çocuğunuzun yapabildiklerini kendisinin yapmasına fırsat verin; bağımsızlık küçük adımlarla gelişir.
  • Göz, işitme, kalça ve omurga kontrollerini aksatmayın.
  • Konuşamayan bir çocuk da çok şey anlıyor olabilir; onunla konuşun, ona seçenekler sunun.

Sık sorulan sorular

Serebral palsi bir hastalık mı?

Serebral palsi bulaşıcı bir hastalık değildir; gelişmekte olan beyindeki bir hasar ya da gelişim farklılığından kaynaklanan, hareketi ve koordinasyonu etkileyen kalıcı durumların genel adıdır. Beyindeki hasar ilerlemez.

Serebral palsi geçer mi?

Serebral palsiyi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Ancak fizyoterapi, dil ve konuşma eğitimi, özel eğitim ve gerektiğinde hekim tarafından yürütülen tedavilerle çocuğun hareketi, iletişimi ve bağımsızlığı önemli ölçüde gelişir.

Serebral palsi kaç aylıkken anlaşılır?

Belirtiler doğumdan hemen sonra genellikle belli olmaz; ilk aylar ve yıllar içinde fark edilir. Örneğin 8 aylıkken oturamama ya da 18 aylıkken yürüyememe gibi gecikmeler uyarı işaretidir. Kesin tanı bazen birkaç yıl sürebilir.

Serebral palsili çocukların zekâsı normal mi?

Serebral palsili çocukların yaklaşık yarısında öğrenme güçlüğü bulunur; diğer yarısının zihinsel gelişimi yaşıtlarına benzerdir. Konuşamayan bir çocuk da çok şey anlıyor olabilir.

Serebral palsili çocuk yürür mü?

Bu, serebral palsinin türüne ve hangi vücut bölgelerinin etkilendiğine bağlıdır. Bazı çocuklar desteksiz yürür, bazıları yürüteç ya da atel gibi yardımcı araçlarla yürür, bazıları da tekerlekli sandalye kullanır. Düzenli fizyoterapi her düzeyde hareket becerilerini destekler: Serebral palside fizyoterapi

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize danışın.

Kaynaklar

Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .