İşitme Engeli

İşitme engeli (işitme kaybı), seslerin kulaktan beyne ulaşma yolunun herhangi bir yerindeki sorun nedeniyle çocuğun sesleri duymakta ya da konuşmayı anlamakta güçlük çekmesidir. Hafif düzeyden ileri düzeye kadar farklı derecelerde olabilir; tek kulakta ya da iki kulakta görülebilir. İşitme, konuşma ve dil gelişiminin temelidir; bu yüzden erken fark edilmesi ve desteklenmesi çok önemlidir.

Başlıca türleri

  • İletim tipi işitme kaybı: Sesin dış kulaktan orta kulağa iletilmesindeki sorunlardan kaynaklanır. Kulak zarı hasarı, orta kulakta sıvı birikmesi ve kulak iltihapları bu gruba girer. Çoğu zaman ilaç ya da cerrahi tedaviyle düzelebilir.
  • Sensörinöral (iç kulak/sinir tipi) işitme kaybı: İç kulak ya da işitme siniri kaynaklıdır. Çocuklarda bu türün önemli bir bölümü genetik nedenlere bağlıdır. Genellikle kalıcıdır; işitme cihazı ya da koklear implantla desteklenir.
  • Karma tip: İletim tipi ve sensörinöral kaybın birlikte görülmesidir.

Erken tanı neden önemli?

Doğuştan işitme kaybı, en sık görülen doğumsal sorunlardan biridir. Türkiye’de yenidoğan bebeklere hastanede işitme taraması yapılmaktadır. İşitme kaybının ilk aylarda fark edilip desteğe başlanması, çocuğun konuşma ve dil gelişiminin yaşıtlarına yakın ilerlemesine büyük katkı sağlar.

Yenidoğan taramasından geçmiş olmak, ileride işitme kaybı gelişmeyeceği anlamına gelmez. Kulak iltihapları, bazı hastalıklar ya da genetik nedenlerle işitme kaybı sonradan da ortaya çıkabilir.

Ne zaman şüphelenmeli?

  • Bebeğiniz ani ve yüksek seslere irkilerek tepki vermiyorsa,
  • 3–4 aylıkken sesin geldiği yöne dönmüyorsa,
  • 6–9 aylıkken agulamıyor, hecelemiyor ya da kendisi görmeden seslendiğinizde adına tepki vermiyorsa,
  • Konuşması yaşıtlarına göre gecikiyor ya da anlaşılmıyorsa,
  • Televizyonu çok yüksek sesle izliyor, sık sık “efendim?” diyorsa,
  • Gürültülü ortamda konuşulanı anlamakta zorlanıyor, sınıfta öne oturmak istiyorsa,
  • Okul başarısında açıklanamayan bir düşüş varsa.

Bu belirtilerden birini fark ederseniz beklemeden çocuk doktoruna ya da kulak burun boğaz uzmanına başvurun. İşitme testi her yaşta, ağrısız ve kısa sürede yapılabilir.

Tedavi ve destek

  • Tıbbi tedavi: İletim tipi kayıplarda ilaç ya da cerrahi tedavi uygulanabilir.
  • İşitme cihazı ve koklear implant: Kalıcı kayıplarda çocuğun duyabilmesini sağlar. Cihazın düzenli kullanılması ve kontrollerin aksatılmaması çok önemlidir.
  • Özel eğitim desteği: Cihaz ya da implant tek başına yeterli değildir; çocuğun duyduğu sesleri anlamlandırmayı, dinlemeyi ve konuşmayı öğrenmesi için düzenli eğitim gerekir. Ayrıntılı bilgi: İşitme cihazı ve koklear implant sonrası eğitim

Değerlendirme ve eğitim süreci

  1. Sağlık değerlendirmesi: Kulak burun boğaz uzmanı muayenesi ve odyolojik (işitme) testler.
  2. Eğitsel değerlendirme: Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) tarafından yapılan değerlendirme sonucunda çocuğa uygun özel eğitim desteği belirlenir.
  3. Destek eğitimi: Dinleme, konuşma, dil ve iletişim becerilerine yönelik bireysel eğitim programı ve ailenin sürece katılımı.

Evde neler yapabilirsiniz?

  • Çocuğunuzla konuşurken yüzünüzü ona dönük tutun, ağzınızı kapatmayın; dudaklarınızı ve yüz ifadenizi görebilsin.
  • Kısa, açık cümleler kurun; bağırmadan, doğal bir ses tonuyla ve biraz daha yavaş konuşun.
  • Konuşurken televizyon ve radyo gibi arka plan seslerini kapatın.
  • İşitme cihazını ya da implantı gün boyu kullanmasını sağlayın; pillerini ve çalışıp çalışmadığını her gün kontrol edin.
  • Günlük işleri, oyunları ve resimli kitapları konuşma fırsatına çevirin.
  • Öğretmenleriyle iş birliği yapın; sınıfta öğretmeni görebileceği ve iyi duyabileceği bir yerde oturmasını isteyin.

İşitme engelliler konuşabilir mi?

Evet, birçoğu konuşabilir. İşitme cihazı ya da koklear implant çocuğun sesleri duymasını sağlar; duyduğunu anlamlandırmayı ve konuşmayı ise düzenli eğitim ve ailenin desteğiyle öğrenir. Cihazlandırma ve eğitim ne kadar erken başlarsa konuşma o kadar iyi gelişir. Ayrıntılı bilgi: İşitme cihazı ve koklear implant sonrası eğitim

Kurumumuzda işitme engelli çocukların eğitimi

Uzman kadromuz, işitme engelli çocuklar için dinleme, konuşma ve iletişim becerilerine yönelik bireysel eğitim programı hazırlar ve süreç boyunca ailenizle birlikte çalışır. RAM raporu olan öğrencilerimizden bu eğitim için ek ücret alınmaz. Bilgi için: 0 452 433 68 67 – 0 533 814 31 14 (cep ve WhatsApp)

Bu sayfa ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili kararlar için mutlaka bir uzmana danışın.

Kaynaklar

Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .