Çocuk doktoru ya da hastane, çocuğunuzun gelişimini değerlendirmek için Denver II ya da Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) yapılmasını isteyebilir. Bu testler 0–6 yaş çocukların yaşına uygun becerileri kazanıp kazanmadığını gösteren gelişim tarama testleridir. Bu yazıda iki testin ne olduğunu, nasıl yapıldığını, aralarındaki farkı ve sonuç “şüpheli” çıkarsa ne yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Gelişim tarama testi ne işe yarar?
Gelişim tarama testleri, gelişimi yaşıtlarından geride kalabilecek çocukları erken fark etmek için kullanılır. Tanı koymaz; çocuğun daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerekip gerekmediğini gösterir. Böylece destek gereken çocuklar erken eğitime ve tedaviye yönlendirilebilir. Sağlıklı gelişen çocuklarda da 0–6 ay arasında en az bir kez, ardından 12–18 ay, 2–3 yaş ve 5–6 yaş arasında gelişim değerlendirmesi yapılması önerilir.
Denver II gelişimsel tarama testi nedir?
- İlk kez 1967’de yayımlanmış, 1992’de yenilenerek Denver II adını almıştır. Türk çocukları için uyarlama ve standardizasyon çalışmaları yapılmıştır.
- 0–6 yaş çocuklar için kullanılır.
- 125 maddeden oluşur ve dört gelişim alanını değerlendirir: kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor.
- Eğitimli bir uygulayıcı tarafından, anne-babanın yanında doğrudan çocuğa uygulanır. Çocuktan yaşına uygun bazı şeyleri yapması istenir: küp üst üste koymak, çizgi çizmek, resimdeki nesneleri söylemek gibi.
- Her madde “geçer”, “kalır” ya da çocuk o davranışı deneme fırsatı bulmamışsa “olanak dışı” olarak işaretlenir. Sonuç normal, şüpheli ya da anormal olarak değerlendirilir.
Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) nedir?
- 1993’te Türkiye’de, Türk çocukları için geliştirilmiştir.
- 0–6 yaş çocuklar için kullanılır ve 154 maddeden oluşur.
- Dört alanı değerlendirir: dil-bilişsel, ince motor, kaba motor ve sosyal beceri-öz bakım. Bu alanlardan bir de genel gelişim puanı hesaplanır.
- Sorular çocuğu en iyi tanıyan anne, baba ya da bakım veren kişiye sorulur; yanıtlar çocuğun yaşına göre standart puanlara dönüştürülür.
- Hastanelerde gelişim değerlendirmesinde, örneğin ÇÖZGER sürecinde ve rapor yenilemelerinde kullanılabilir.
Denver II ile AGTE arasındaki fark
| Denver II | AGTE | |
|---|---|---|
| Yaş aralığı | 0–6 yaş | 0–6 yaş |
| Nasıl uygulanır? | Uygulayıcı doğrudan çocuğa uygular | Anne, baba ya da bakım verenden bilgi alınır |
| Madde sayısı | 125 | 154 |
| Alanlar | Kişisel-sosyal, ince motor, dil, kaba motor | Dil-bilişsel, ince motor, kaba motor, sosyal beceri-öz bakım |
| Sonuç | Normal / şüpheli / anormal | Alan ve genel gelişim puanları |
Test nerede yapılır?
Gelişim tarama testleri; çocuk sağlığı ve hastalıkları, gelişimsel pediatri ya da çocuk ve ergen ruh sağlığı birimlerinde, bu testlerin uygulayıcı eğitimini almış kişiler tarafından yapılır. Endişeniz varsa önce çocuk doktorunuza ya da aile hekiminize danışın; gerekli görülürse sizi yönlendirir.
İnternetteki “Denver testi yap” sayfaları ya da soru listeleri size bir fikir verebilir; ancak bu testler eğitimli bir uygulayıcı ve standart malzemeyle yapıldığında anlamlıdır.
Test öncesi nelere dikkat etmeli?
- Randevuyu çocuğunuzun uykusuz ya da aç olmadığı bir saate almaya çalışın.
- Prematüre doğduysa bunu mutlaka söyleyin; 2 yaşına kadar düzeltilmiş yaş kullanılır. Bkz. Gelişim geriliği ve düzeltilmiş yaş
- Çocuğunuzun evde yapıp test sırasında yapmadığı becerileri uygulayıcıya anlatın; yabancı bir ortamda çocuklar çekingen davranabilir.
Sonuç “şüpheli” ya da “anormal” çıkarsa?
Tarama testinin sonucu tanı değildir; panik yapmayın. Bu sonuç, çocuğunuzun daha ayrıntılı değerlendirilmesi ve gerekirse desteğe başlanması gerektiğini gösterir:
- Çocuk doktorunuz ya da ilgili uzman ek değerlendirme ve tetkikler isteyebilir; bazı durumlarda test bir süre sonra tekrarlanır.
- Özel eğitim ya da fizyoterapi gerekiyorsa hastaneden ÇÖZGER, ardından RAM’dan rapor alınır: RAM raporu nedir?
- Erken başlanan destek en iyi sonucu verir; tanının kesinleşmesini beklemeden evde yapılabilecekleri uzmanlara sorun.
Beşinci Mevsim’de erken destek
Fatsa’daki merkezimizde gelişim geriliği olan çocuklara RAM raporuyla bireysel eğitim, dil ve konuşma eğitimi ve fizyoterapi veriyoruz; ailelere rapor sürecinde ücretsiz yol gösteriyoruz. RAM raporu olan öğrenciler ücretsiz ders alır.
Sorularınız için: 0 452 433 68 67 · WhatsApp
Sık sorulan sorular
Denver testi tanı koyar mı?
Hayır. Denver II bir tarama testidir; gelişimsel açıdan risk taşıyan çocukları ayırt etmeye yarar. Tanıyı, gerekli değerlendirmeleri yaptıktan sonra uzman hekim koyar.
Denver ve AGTE hangi yaşlarda yapılır?
Her iki test de 0–6 yaş arasındaki çocuklar için kullanılır.
Çocuğum testte bazı maddeleri yapamadı, gelişim geriliği var mı demek?
Tek tek maddeler değil, testin bütün sonucu önemlidir. Çocuklar yabancı ortamda ya da yorgunken bildiği şeyleri yapmayabilir. Sonucu uygulayıcıyla ya da çocuk doktorunuzla birlikte değerlendirin.
Bu yazı ailelere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez.
Kaynaklar
- Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi (2016) — Denver II Gelişimsel Tarama Testi ile yapılan çalışma
- “0–6 Yaş Grubu Çocukların Gelişim Takipleri” Programı — Denver II ile birinci basamakta tarama
- Medical Research Reports (2024) — Okul öncesi çocuklarda özel eğitim etkinliğinin değerlendirilmesi (AGTE)
Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: .