Disleksi Belirtileri: Okul Öncesi ve İlkokul

Disleksi çoğu zaman çocuk okumayı öğrenmeye başladığında fark edilir; ama ilk ipuçları okul öncesi dönemde de görülebilir. Bu yazıda yaşa göre hangi belirtilere dikkat etmeniz gerektiğini, nelerin disleksi olmadığını ve endişeniz varsa hangi adımları atacağınızı anlatıyoruz. Disleksinin ne olduğuna dair genel bilgi için: Disleksi nedir?

Okul öncesi dönemde (3–6 yaş) ilk ipuçları

Bu yaşta disleksi tanısı konmaz; ancak aşağıdakilerden birkaçı bir arada görülüyorsa çocuğun okuma öncesi becerilerini yakından izlemek ve desteklemek gerekir:

Tekerlemeleri, şarkıları ve kafiyeli sözleri öğrenmekte zorlanma; “kedi–dede”, “top–kop” gibi uyakları fark edememe
Harflerin adlarını öğrenmekte ve akılda tutmakta zorlanma; kendi adındaki harfleri tanıyamama
Renklerin, günlerin, sayıların adlarını sıralamakta ve hatırlamakta güçlük
Sözcükleri karıştırma, sesleri yer değiştirerek söyleme (ör. “makarna” yerine “mamarka”)
Konuşmaya yaşıtlarından geç başlama (geç konuşma için: 2 yaşında konuşmayan çocuk)
Ailede okuma ve yazmada zorlanmış kişilerin bulunması

1. ve 2. sınıfta dikkat edilmesi gerekenler

Okuma-yazma öğretiminin başladığı bu dönem, disleksi belirtilerinin en net görüldüğü dönemdir:

Harf ile sesi eşleştirmekte zorlanma; öğrendiği harfleri ertesi gün unutma
Sesleri birleştirip hece ve sözcük oluşturmakta güçlük; yaşıtları akıcı okumaya geçtiği hâlde harf harf, duraklayarak okumaya devam etme
Okurken sözcüğü tahmin etme ya da resme bakıp uydurma (ör. resimde bir köpek varken altındaki sözcüğü okumadan “hav hav” ya da “kuçu” deme)
Harf atlama, ekleme ya da sırasını değiştirme; benzer harfleri (b–d, p–b, m–n) karıştırma
Çok sayıda yazım hatası; aynı sözcüğü her seferinde farklı yazma
Sesli okumaktan kaçınma, okuma zamanı gelince karın ağrısı, ağlama ya da oyalanma

Önemli not: Okumayı yeni öğrenen pek çok çocuk bir süre b ile d’yi karıştırır ya da harfleri ters yazar. Bu tek başına disleksi belirtisi değildir. Asıl dikkat edilmesi gereken, okumanın yaşıtlarına göre belirgin ve sürekli biçimde geride kalması ve düzenli çalışmaya rağmen ilerlemenin çok yavaş olmasıdır.

Türkçe büyük ölçüde yazıldığı gibi okunan bir dil olduğu için, Türkçe okuyan disleksili çocuklar zamanla sözcükleri doğru okumayı öğrenebilir; ancak okumaları çoğu zaman yavaş ve çok emek isteyen bir okuma olarak kalır. Bu yüzden “doğru okuyor ama çok yavaş” denen çocuklar da değerlendirilmelidir.

3. sınıf ve sonrasında

Yaşıtlarına göre belirgin şekilde yavaş okuma; uzun metinlerde çabuk yorulma
Okuduğunu anlamakta zorlanma, ama aynı metin kendisine okunduğunda rahatça anlama
Yazılı anlatımın sözlü anlatımından çok daha zayıf olması; düzensiz, okunması zor yazı
Tahtadan defterine yazmakta, not almakta ve ödevlerini planlamakta güçlük
Çarpım tablosu, ayların sırası, saat gibi ezber gerektiren bilgileri öğrenmekte zorlanma
Matematik problemlerinde soruyu okuyup anlamakta zorlanma
Okumaktan ve ödevden kaçınma, kendine güvensizlik, “ben aptalım” gibi sözler

Disleksili çocukların güçlü yanları

Disleksi yalnızca güçlüklerden ibaret değildir. Disleksili çocukların çoğu:

Meraklı, hayal gücü geniş ve yaratıcıdır.
Kendisine okunan ya da anlatılan hikâyeleri çok iyi anlar, sözlü dağarcığı geniştir.
Bütünü görmekte, akıl yürütmekte ve problem çözmekte başarılıdır.
Yap-boz, yapı oyuncakları, resim, spor, müzik gibi okumaya dayanmayan alanlarda parlayabilir.

Bu güçlü yanları fark edip desteklemek, çocuğun özgüvenini korumanın en iyi yoludur.

Disleksi olmayan durumlar

Görme sorunu: Disleksi bir göz sorunu değildir; ancak gözlük ihtiyacı da okumayı zorlaştırabilir. Bu yüzden değerlendirmeden önce göz muayenesi yapılmalıdır.
İşitme sorunu: Sesleri iyi duyamayan çocuk harf-ses eşleştirmesinde zorlanır; işitme kontrolü de yaptırılmalıdır.
Zekâ ile ilgisi yoktur: Disleksi her zekâ düzeyinde görülebilir; disleksili çocukların çoğunun zekâsı normal ya da normalin üzerindedir.
Tembellik ya da ilgisizlik değildir: Disleksili çocuk çoğu zaman yaşıtlarından çok daha fazla çaba harcar.
Dikkat sorunları: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu da okul başarısını etkiler ve disleksiyle birlikte görülebilir. Ayrıntılı bilgi: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite

Okumanın yanında yazmakta ya da matematikte de zorlanıyorsa: Disgrafi ve diskalkuli belirtileri

Endişeniz varsa ne yapmalısınız?

Öğretmenle konuşun: Sınıf öğretmeni ve okulun rehber öğretmeniyle gözlemlerinizi paylaşın; çocuğun okumasının sınıfa göre nerede olduğunu sorun.
Göz ve işitme kontrolü yaptırın.
Çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurun: Türkiye’de özel öğrenme bozukluğu tanısı hastanede, çocuk psikiyatrisi tarafından konur. Tanı genellikle çocuk okuma-yazma öğretimini almaya başladıktan sonra, çoğunlukla ilkokulun ilk yıllarında konur. Randevu MHRS ya da ALO 182 üzerinden alınabilir.
ÇÖZGER ve RAM: Tanının ardından hastaneden ÇÖZGER alınır, ardından Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne (RAM) başvurulur. RAM, çocuğun özel öğrenme güçlüğü destek eğitim programından yararlanmasına karar verebilir. Ayrıntılar: ÇÖZGER raporu nedir, nasıl alınır? · Özel eğitim desteği nasıl alınır?
Okulda destek: RAM raporu olan öğrenciler için okulda bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanabilir; sınavlarda ek süre, soruların okunması gibi düzenlemeler istenebilir. Ayrıntılar: Kaynaştırma eğitimi

Beklemeyin. Okuma güçlüğü ne kadar erken desteklenirse çocuk o kadar az zaman ve özgüven kaybeder. Tanı süreci tamamlanmamış olsa bile evde ve okulda okuma becerilerini desteklemeye hemen başlayabilirsiniz.

Evde ve sınıfta hemen yapılabilecekler

Ses oyunları: Kafiye bulma, sözcüğün ilk sesini söyleme, heceleri alkışla sayma gibi oyunlar okuma öncesi becerileri güçlendirir.
Kısa ve düzenli okuma: Her gün 10–15 dakika birlikte, keyifli bir ortamda okuyun; uzun ve yorucu oturumlardan kaçının.
Çok duyulu çalışma: Harfi söyleyerek kumda, havada ya da büyük kâğıtta yazmak harf-ses eşleştirmesini kolaylaştırır.
Sesli kitaplar: Çocuğun hikâyelerden ve bilgiden geri kalmamasını sağlar.
Sınıfta: Çocuğu sınıf önünde sesli okumaya zorlamamak, tahtadaki yazıların çıktısını vermek, ödevleri kısa bölümlere ayırmak.
Çabayı övün: Sonuca değil emeğe odaklanın; çocuğun başarılı olduğu alanları görünür kılın.

Beşinci Mevsim’de özel öğrenme güçlüğü desteği

Merkezimizde sese dayalı, sistemli okuma eğitimi ve çok duyulu öğretimle disleksi, disgrafi ve diskalkuli destek eğitimi veriyoruz. RAM raporu olan öğrencilerden ücret alınmaz. Ayrıntılı bilgi: Özel öğrenme güçlüğü desteği

Çocuğunuzun okumasıyla ilgili bir endişeniz varsa ya da rapor sürecinde nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız bizi arayın: 0 452 433 68 67 · WhatsApp. Ailelere ücretsiz yol gösteriyoruz.

Sık sorulan sorular

Disleksi kaç yaşında anlaşılır?

İlk ipuçları okul öncesinde görülebilir; ancak tanı genellikle çocuk okuma-yazma öğretimine başladıktan sonra, çoğunlukla 1. sınıfın sonu ya da 2. sınıf civarında konur. Tanıyı beklemek, desteğe başlamayı geciktirmek için bir neden değildir.

Harfleri ters yazıyor, disleksi mi?

Tek başına değil. Okumayı öğrenen çocukların çoğu bir dönem b–d gibi harfleri karıştırır. Bu durum okul ilerledikçe sürüyor ve okuma yaşıtlarına göre belirgin şekilde geride kalıyorsa değerlendirme yaptırın.

Disleksi geçer mi?

Disleksi büyüyünce kendiliğinden geçmez; ama doğru ve yoğun okuma eğitimiyle disleksili çocuklar okumayı ve yazmayı öğrenir, okulda ve hayatta başarılı olur.

Özel öğrenme güçlüğü desteği ücretli mi?

RAM raporu olan öğrencilerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki eğitim gideri Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanır. Merkezimizde RAM raporu olan öğrencilerden ücret alınmaz.

Bu yazı ailelere ve öğretmenlere genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili kararlar için mutlaka bir uzmana danışın.

Kaynaklar

Bu sayfa Beşinci Mevsim'in özel eğitim, dil ve konuşma ve fizyoterapi uzmanlarınca hazırlanmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.